Bijna 5.000 jaar oud.

Een stukje schrijven over de geschiedenis van zeep is een hele uitdaging. Ik probeer niet saai te worden, maar ik voel me daartoe toch een beetje geroepen als zeepgek. Bovendien is het opmerkelijk dat weinig mensen weten hoe zeep eigenlijk gemaakt wordt, maar dat wordt een ander verhaaltje.
Het eerste stukje zeep leidt ons terug naar 2.800 voor onze jaartelling. Ergens in het huidige Midden Oosten, tussen Tigris en Eufraat in het oude Mesopotamië gebruikten ze destijds een oervorm van zeep. Er zijn heel wat legendes over zeep, maar in de vroegste vorm bestond zeep voornamelijk uit een combinatie van plantaardige of dierlijke vetten en klei of as. Gedurende de hele oudheid was zeep min of meer een luxe product, bij de Romeinen wisten ze iets van baden en persoonlijke hygiëne, zij gingen vanaf de 2de eeuw zeep gebruiken. Daarvoor werd het lichaam gereinigd met melk, zand, olie, zalf of kruiden. Baden en persoonlijke hygiëne gingen in de Middeleeuwen sterk achteruit en zo verdween ook min of meer het gebruik van zeep in Europa. Men gebruikte in de hogere kringen liever een geurtje om alles te verdoezelen. Niet verwonderlijk dat pest en andere ziektes grote delen van de bevolking uitroeiden.
Rond 600 wordt het maken van zeep een ambacht. Voornamelijk in het Middellands zeegebied vanwege de overvloed aan olijfolie, een goede vetbasis voor zeep. Tijdens de 12de eeuw wordt zeep ook meer en meer geproduceerd in het noorden van Europa, in Frankrijk en Engeland ontstaan kleine zeepfabriekjes. Hier bleef men wel dierlijk vet gebruiken. Uiteindelijk zullen een aantal wetenschappelijke ontdekkingen zorgen voor het dagelijks gebruik van zeep als reinigende factor voor persoonlijke verzorging.

Tijdens de middeleeuwen was zeep een luxe product met een onstabiele basis. De alkalische stoffen die gebruikt werden om de vetten te verzepen, waren niet altijd van dezelfde kwaliteit. Nicolas Leblanc, een Franse chemist, vindt een manier om van keukenzout, soda te maken. Soda werd ook gebruikt in de glasindustrie. Vanaf 1791 wordt dit proces van Leblanc toegepast, maar het was niet bepaald milieuvriendelijk. In 1865 verbetert de Belg, Ernest Solvay, dit proces. De man is er schatrijk mee geworden! In die tijd was lichamelijke hygiëne en verzorging iets belangrijker geworden. Goede hygiëne was namelijk een manier om allerlei enge en besmettelijke ziektes op afstand te houden. En, de belasting die altijd was berekend op een stukje luxe zeep, werd opgeheven. Deed onze regering dat nu ook maar eens! Zeep was voor bijna iedereen betaalbaar!
Toen er tijdens de eerste Wereldoorlog een tekort aan vetten ontstond, werd in Duitsland de synthetische detergent ontwikkeld. De vloeibare zeep was geboren. Maar steeds meer wordt de luxe van een stukje harde, natuurlijke zeep weer ontdekt. Een rijkelijk schuimend en heerlijk geurend stuk zeep met citrus, kokos,  aardbei of zeezout. Zoveel aangenamer en milieuvriendelijker in gebruik dan een pompje!

1 thought on “Bijna 5.000 jaar oud.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *